Bakışın Kirlettiği Ayna

SÖYLEŞİ: M. Erte – G. Sesil Sar, Cem Kurtuluş, Veysi Erdoğan, Said Aydın / Kitap-lık, Kasım 2008

Sat, 29 Nov 2008 17:53:00 +0200

G. Sesil Sar: Öykülerinizde anlatıcının aynadaki aksinin konuştuğunu söyleyebilir miyiz? Bir okur olarak bana böyle bir cepheden bakıldığını, anlatıcının okura seslenmeden önce görüldüğünü, kirletildiğini (?) düşündüm.

Belki de size, okura seslenilmiyordur. Okura dair bir algı, dolayısıyla okurun bir görüntüsü aynaya bakan yüzde, yazarda varsa, aynadan yansıyan yüzde de vardır ve bunlar arasında bir diyalog, ‘birbirini okuma’ söz konusudur… Sorunuzu ayna imgesiyle yanıtlamak kolayıma geldi; ama ‘ayna’ bir okuma mekânı olarak bana hiçbir şey vaat etmiyor, biz hayata bakarken içinde olmadığımız bir şeye bakmıyoruz, demenin bir yolu sadece ve bakışımızın bize ait olduğundan emin değilim. Sen baktığın yerdesin, öyleyse başkaları da senin durduğun yerde. Gören aynı zamanda görülüyor ve doğrudan bir okuma yok, araya bir şey giriyor.

Cem Kurtuluş: Özellikle öykülerinizde yazma deneyimini önplana çıkarmış olmanız dikkatimi çekti. Ki.. ( devamı )

soru - cevap / NotosÖykü, Ağustos-Eylül 2008

Sat, 25 Oct 2008 16:30:00 +0300

(Bu soru ve cevabı Yalçın Tosun'un yazısıyla birlikte dergide yayımlanmıştır.)

NotosÖykü: İlk kitabınız şiir kitabıydı, ikincisi kitabınız ise öykü. Şu sıralarda hangisi öncelikli? Niçin?
Şiir ve öyküyü birlikte yazdım hep. Bu iki türün bana dair farklı kimlik alanlarını yüklendiğini, Suyu Bulandıran Şey ve Bakışın Kirlettiği Ayna’nın sadece tür değil karakter açısından da farklı iki kitap olduğunu düşünüyorum. Şiir kitabımın önce yayımlanması öyküye daha sonra başladığım ya da şimdilerde öyküye öncelik verdiğim anlamına gelmiyor fakat ben öykülerimi tekrar tekrar biçimlendirirken, bir kitapta bütünlerken Kundera’nın Flaubert’den söz ederken vurguladığı anlamda lirik kozamı delmeye uğraştım; bu da öykü kitabımın oluşmasını daha geniş bir zamana yaydı.
.. ( devamı )

KAPAKTA KULLANILAN GÖRSEL

Sat, 10 May 2008 22:45:00 +0300

“Der Denker”, Reinhard Schmid
(Karışık teknik: Cam arka yüzeyine kurşun kalem, suluboya ve akrilik. Boyut: 40x50 cm)
www.reinhardschmid.de

.. ( devamı )

BÜLTEN YAZISI

Sun, 11 May 2008 10:31:00 +0300

“Benim için gözler yoktu artık, gözleri dikenli teller gibi koruyan kirpikler vardı. Gözler vardı tabii ama kirpikleri aşıp ulaşamıyordum onlara. Gözler yoktu yani, ama aslında ulaşılmazlıkları oranında daha güçlü olarak vardılar. Gözler vardı yani. Ama kimin gözleri? Neredeydi o? Hiçbir yerde olmadığı için her yerdeydi. Nerede olduğunu bilmediğim için buradaydı. (…) Onun sokaklarında bir hacıydım.”

Okurla kavgalı bir ilişki kuran Mehmet Erte; kitabın “Delik” adlı ilk bölümünde, sıradan durumları paranoyak bir zihnin işleyiş süreci içinde, ironik bir dille öyküleştirerek, somutla soyutu altüst ediyor. Bu öykü dünyasında hep mantık sınırları içinde kalmamıza rağmen, okuduklarımızın ‘saçma’ ve sıradışı olduğunu düşündüren bir yorum diliyle karşılaşıyoruz. Gündelik davranışlar, küçük mimikler kuşkucu bir bakışla güç problemler gibi algılanıp çözülüyor. Erte’ye göre şeylerin üzerini anlamlandırarak örtüyoruz, bu örtünün altında ne olduğunun, yorumladığımızın dışında bir dünya olup olmadığının ise bir cevabı yok ama arayışı var. Aslında bu arayışta her örtünün üzerine yeni bir örtü konuyor, hakikatin peşine düşen insan sonsuz sayıdaki olasılığa (yoruma/anlama) hayat vererek kendi cehennemini yaratıyor.

“Bir Kö.. ( devamı )

TEMİZ AYNA YOKTUR / İsmail Sert / Hece Öykü, Ekim 2008

Sat, 25 Oct 2008 17:49:00 +0300

Öyküleri Varlık, Özgür Edebiyat, Kül Öykü ve Kitap-lık gibi dergilerde yayınlanan Mehmet Erte’nin ilk öykü kitabı Yapı Kredi Yayınları arasından çıktı: Bakışın Kirlettiği Ayna.

Sadece kitaba ismini veren hikâyede değil, ‘Ayna’ hep var Erte’nin metinlerinde. Aynayı yurt bellemiş onun kahramanları, aynayı mekân tutmuş onun hikâyelerindeki olaylar ve aynayla genişlemiş, derinleşmiş hikâyeleri.

Erte işte o sınırda, aynanın ‘gösteren’ ön yüzü ile ‘saklayan’ arka yüzü arasına kurmuş dilini. Sırlı yüzün asıl ‘gösteren’ olduğunun bilgisi de dahil o dile. Hikâyeyi .. ( devamı )

SÖYLEŞİ: M. Erte - Devrim Çakır/ Akşam Kitap, 31 Ağustos 2008

Sat, 25 Oct 2008 17:30:00 +0300

(Söyleşinin burada yer alan tam metni YKY Bülten Temmuz 2008 sayısında yayımlanmıştır.)

Fernando Pessoa, Huzursuzluğun Kitabı’nda, “Sanat, insanın eylemi ya da hayatı başından atmasına denir” diyordu…
İşte ben o sebepten sanatçı, edebiyatçı değilim.

Yazmak sizin için “hayata müdahil olma” biçimlerinden biri mi?

Yazarak bir şeylere müdahale edebileceğini düşünen romantiklere saygı duymamız gerekiyor. Ben ama o kimselerden de değilim.

Yazı’nın işlevi sizce nedir?

Yazmak insanın ‘nerede olduğu/bulunduğu’yla ilgili bir meseledir bence; sadece buna indirgenemez tabii, ama tarihin ve coğrafyanın neresinde olunduğu/bulunulduğu meselesi tek başına o kadar geniş ki dışarıda tutulduğunda ortada okunacak bir metin kalmaz. Çağının tanığı olduğunu söyleyen aydınlıkçı, ‘sanatçı’, ‘edebiyatçı’ kimselerden hoşlanmam, yanıtımın bu söylem etrafında gruplaşanlarla karıştırılmama neden olacağını sezdim; ben dümen kırmadan, başladığım gibi devam edeyim fakat siz nereye yaklaşmak, kimlere benzetilmek istemediğimi dikkate alın. Yazarak insan bulunduğu yerden uzaklaşamaz ve hiçbir şeyi başından uzaklaştıramaz, kaçınılmaz olarak çevresinde ne varsa ‘yüklenir&rsquo.. ( devamı )

KİM KİRLENEN, KİRLETEN KİM / Yalçın Tosun / NotosÖykü, Ağustos-Eylül 2008

Sat, 25 Oct 2008 16:49:00 +0300

Şiirleriyle tanınan Mehmet Erte ilk öykü kitabına Bakışın Kirlettiği Ayna adını seçmiş. Bir ad nasıl şiirsel olur, şiirsel ne demektir, şiir düzyazının içinde ne kadar var olabilir, olmalı mıdır ya da hangi yüzüyle olmalıdır gibi soruların cevapları bu yazının konusu değil, ama tümü de bir şekilde bu kitapla ilişkilendirilebilecek sorular.

Dört bölüm ve on beş öyküden oluşuyor kitap. Her bölümde ikili ilişkilerin kaygan zemininde dengesini yitiren faniler şu ya da bu şekilde beliriyor. On beş öyküden oluşsa da kitap, okuyucu birkaç güçlü izleğin varlığını duyumsuyor: Kendine güvensizlik, aldatma-aldatılma, tanıma-tanıyamama-tanıyor sanma, yanılma ve yanıltma... İkili ilişkilerin sağlam olmayan dünyasının temel taşları. Erte'nin dili ve anlatımı oldukça doğrudan gibi görünse de metaforlardan nasibini alıyor. Gerçekle ilişkisini ironik bir sertlikle kuruyor. İlk bölümdeki "Delik", "Sinek" , "Gazoz Kapağı" ve özellikle "Af" adlı öyküler bu bağlamda dikkati hak ediyor.

Kitabın ilk öyküsü "Hap" ve onu takip eden "Bana Ne Ben" yazarın genel anlatımı ve diliyle örtüşse de, öbür öykülerden daha farklı bir yerde duruyor. Yazarın okuyucuyla oynamayı sevdiği oyunlar burada da.. ( devamı )

GERÇEKLER ETİK YOĞUNLAŞMA İSTER / Aysel Sağır / Cumhuriyet Kitap, 3 Temmuz 2008

Sat, 25 Oct 2008 16:07:00 +0300

(Bu yazı, dergide "Bakışın Kirlettiği Ayna" başlığıyla yayımlanmıştır.)

Mehmet Erte, Bakışın Kirlettiği Ayna’da, sıradan durum ve ilişkilerin görünür olan yanlarının aldatıcılığının izini sürerek, onların ardındaki potansiyelleri açığa çıkarmış. Bir tür huzur bozucu etkiye de sahip olan Bakışın Kirlettiği Ayna, verili ve alışılageldik olan yaşam örtüsünü az biraz kaldırmayla allak bullak olmanın da kaçınılmaz öyküleri olarak okunabilir. Öykülerinde okuyucu ve kendi kendisiyle sohbet eden yazar, felsefi perspektif sunmayı da ihmal etmemiş. Zira yazar, öykülerinin şekillendiği düşünce zeminini her durumda açık etmiş.
“Aynadaki görüntümüz gözlerimizin merkezde durduğu bir özü kaybetmeden zamanla değişiyor, bu cevap da öyle… Aldatılmış olmasının yükünü duygusal alandan cinsel alana taşırken ilk ölen şey sevgi oluyor, fakat sevginin hayaleti ruhunun boşluğunda pencereleri tıkırdatıyor, kapıları çarpıyordu. Bir şeyin hayaleti ile ‘o şey’ arasında temelde bir fark olmasa da, şey ve hayaleti bizi farklı şekillerde etkiler. ‘Sevgi’nin elini tutarak girdiği evde sevgi tarafından korkutuluyordu. Sevginin ölümü kolayca gerçekleşse de, hayaletin ölümü diye bir şey söz konusu olamayacağı için acıları bu evde kaldığı sürece artacaktı. Ama sürdürmek istiyordu… sürdürmek. Başına geleni kabul edemediği için s&uum.. ( devamı )

"BAKIŞIN KİRLETTİĞİ AYNA" / Kaan Koç / Karakalem, Temmuz 2008

Sat, 25 Oct 2008 15:57:00 +0300

Hayatım, yıllar önce kendime sorduğum birkaç soruyla başladı. Bazılarına verebildiğim cevaplara kendimi inandırıp ötekilerle boğuşmaya başladım. Küçük büyük, acı tatlı, cevabı kederli ya da umut dolu sorular sorup durdum kendime. Ve şimdi olduğum yere bakıyorum da, hiçbirini doğru cevaplayamadığımı fark ediyorum. Hayır, beklediğim elbette kusursuz, hatasız bir yaşam değildi. Sadece, ne bileyim işte, daha çok sevebilmeyi isterdim dünyayı. Onca sorunun karşılığı geleceğimi ele geçirmiş hazin bir karartı olmamalıydı…

Bilim, doğru soruları doğru zamanda sormaksa; hayat, doğru soruları yanlış zamanda sormak oluyor sanırım. 'Beni seviyor musun?', 'Benimle gelir misin?', 'En azından bir çay içsek?'… Sorular tamam, ruh bendini yıkıp kamusal alana düşmüş cümleler, itirazı olamaz kimsenin. Ama zaman yanlış, ama bu sorulara verilmemiş ve hiçbir zaman alınamayacak bir cevabın yerini alan o bakış, hayatın hiç de bilimsel ve kâğıda dökülür bir şey olmadığını kolayca anlatıyor işte…

Ve Mehmet Erte, Bakışın Kirlettiği Ayna deyip, okuyucuyla, kendinde büyüttüğü karakterleri tek bir a.. ( devamı )

SÖYLEŞİ: M. Erte - Melike Aydın / Kül Öykü, Haziran 2008

Sat, 25 Oct 2008 14:43:00 +0300

(İlk sözü Mehmet Erte aldı.)

Yazdıklarım hakkında bir şey söyleyebilir miyim? İki anlamda: Buna hakkım var mı ve bunu becerebilir miyim? Buna hakkım olup olmadığını sorguladığım sürece dilime bir beceriksizliğin bulaşacağı da açık. Diğer yandan, öykülerimdeki anlatıcı ses o kadar çok konuştu ki bana söyleyecek ne kaldı bilmiyorum. Kendisini yorumlayan, denetleyen, yoldan çıkaran metinlerin içindeki o anlatıcı sese göre hangi noktadan konuşacağım? Şu anda sizinle konuşurken bir metnin içine girdim mesela. “Şu anda” dediğimde satır başında olup olmadığımı, değilsem paragrafın neresinde durduğumu görmek istiyorum. Ve siz oradan bana bakıyorsunuz. Nasıl görünüyorum? Sizin bana baktığınızı görüyor muyum? “Güneş Gözlüğü”nde geçtiği gibi, “görülmesem de görüldüğümü düşünüyorum”; bu feci bir şey. Sizin bakışınızdan kurtulup kendimi bir ‘ben’ olarak ortaya koyabilir miyim? Her zaman siz ‘siz’den fazla bir şeysiniz. Kendimi ifade ettikçe ‘ben’den eksilen size mi ekleniyor yoksa? Sizden ayrı bir ‘ben’ var mı? Size bir cevap vermeden önce meşgul olmam gereken bir sürü soru var. Tüm bu soruların vasatlığını bilmekle birlikte, küçümseyerek kurtulamıyorum onlardan. Bu söyleşiyi okuyanlar bu dediklerimi falan yazarın, filan düşünürün dedikleriyle özdeşleştirecekler. Onların ‘anlam’ alanlarına, kavrayışlarına müdahale edebilir miyim? Öyle anlaşılmak istemiyorum, diyerek karşı çıkabilir miyim? Anlaşılmak, hadi diyelim ki.. ( devamı )